Kısaca
- Çocukların yüzde 80,1’i cep telefonu ya da akıllı telefon kullanıyor; 11-17 yaş grubunda bu oran yüzde 89,8.
- Çocukların yüzde 92,7’si internet kullanıyor; en çok video izleme için. Sosyal medya kullanımı yüzde 69,8.
- Siber zorbalığa maruz kalan çocukların oranı yüzde 10,2; zorbalığın en çok arkadaş ya da akranlardan geldiği belirtildi.
Türkiye’de 2026 yılında yürütülen Çocuklarda Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması, 6-17 yaş grubu çocukların teknoloji kullanım alışkanlıklarını ortaya koydu. Araştırmada ilk kez 11-17 yaş grubunda üretken yapay zeka kullanımı ve siber zorbalık göstergeleri de incelendi.
Araştırma, önceki yıllarda 6-15 yaş grubunu kapsıyordu; 2026 itibarıyla kapsam 6-17 yaşa genişletildi. Haber metninde aksi belirtilmedikçe "çocuk" ifadesi 6-17 yaş grubunu karşılıyor. 6-10 yaş grubunun soruları kendisi ya da bir yakını yardımıyla, 11-17 yaş grubunun ise yardım almadan yanıtladığı belirtildi.
Cep telefonu kullanan çocukların oranı yüzde 80,1. Yaş gruplarına göre bu oran 6-10 yaşta yüzde 66,2, 11-17 yaşta yüzde 89,8. Düzenli cep telefonu kullanan çocukların yüzde 97,4’ü telefonu düzenli kullandığını belirtti. Kullanım amaçlarında 6-10 yaş grubunda ilk sırada yüzde 73,3 ile oyun oynama, 11-17 yaş grubunda ise yüzde 87,8 ile internette gezinme yer alıyor.
Düzenli cep telefonu kullanan çocukların yüzde 37,8’i telefonunu en az 30 dakikada bir kontrol ettiğini söyledi. Bu oran 6-10 yaşta yüzde 17,2, 11-17 yaşta yüzde 48,0.
Çocukların internet kullanım oranı yüzde 92,7. Bu oran 6-10 yaş grubunda yüzde 86,6, 11-17 yaş grubunda yüzde 96,9. Düzenli internet kullanan çocuklarda günde iki saat ve üzeri internette vakit geçirenlerin oranı hafta içi yüzde 53,0, hafta sonu yüzde 63,4.
Düzenli internet kullanan çocukların internet kullanım amaçlarında ilk sırada yüzde 86,2 ile video izleme yer alıyor. Bunu yüzde 80,3 ile ders çalışma ve ödev ya da sunum hazırlama, yüzde 75,1 ile sosyal medya kullanımı izliyor. En az yapılan etkinlik yüzde 17,9 ile çevrim içi derse ya da kursa katılmak.
Sosyal medya kullanan çocukların oranı yüzde 69,8. Erkek çocuklarda bu oran yüzde 71,4, kız çocuklarda yüzde 68,1. Yaş gruplarına göre 6-10 yaşta yüzde 50,2, 11-17 yaşta yüzde 83,4.
Dijital oyun oynayan çocukların oranı yüzde 68,1. Erkek çocuklarda yüzde 77,4, kız çocuklarda yüzde 58,2. Yaş gruplarında 6-10 yaşta yüzde 69,1, 11-17 yaşta yüzde 67,3. Düzenli oyun oynayan çocukların yüzde 92,7’si düzenli oynadığını belirtti; en çok tercih edilen tür yüzde 48,1 ile macera ve aksiyon, bunu yüzde 44,5 ile strateji ve taktik, yüzde 41,6 ile spor oyunları izliyor.
Oyun oynamaya ilişkin düşünceler sorulduğunda, 6-10 yaş grubunda yüzde 34,7 ile fazla oyunun sorumlulukları aksattığı ilk sırada. 11-17 yaş grubunda yüzde 34,5 ile ebeveynlerinin çok fazla oyun oynadığını düşündükleri ilk sırada.
Ekran başında geçirilen sürenin etkilerine ilişkin sorulara çocukların yüzde 48,3’ü "Daha az kitap okuyorum", yüzde 42,2’si "Daha az ders çalışıyorum", yüzde 33,0’ü "Ailemle daha az vakit geçiriyorum", yüzde 26,8’i "Arkadaşlarımla yüz yüze daha az görüşüp daha az oyun oynuyorum", yüzde 25,4’ü "Daha az uyuyorum" yanıtında bulunup "Katılıyorum" ya da "Kısmen katılıyorum" dedi.
Üretken yapay zeka
11-17 yaş grubunda üretken yapay zeka kullanan çocukların oranı yüzde 63,0. Erkek çocuklarda yüzde 60,6, kız çocuklarda yüzde 65,5. Kullanım amaçlarında en yüksek oran yüzde 88,1 ile örgün eğitim; bunu yüzde 58,6 ile özel amaçlı kullanım izliyor.
Yapay zeka kullanmama nedenlerinde ilk sırada yüzde 68,9 ile yapay zekanın varlığından haberdar olmama yer alıyor. Bunu yüzde 21,1 ihtiyaç duymama, yüzde 18,7 nasıl kullanılacağını bilmeme ve yüzde 16,1 gizlilik, güvenlik ya da emniyetle ilgili endişeler izliyor.
Siber zorbalık
Siber zorbalığa maruz kalan çocukların oranı yüzde 10,2. Siber zorbalık yapan çocukların oranı yüzde 4,6, siber zorbalığa tanıklık eden çocukların oranı yüzde 23,6.
Siber zorbalığa maruz kalan 11-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 73,3’ü, zorbalığı yapan kişinin yüz yüze tanıdığı bir arkadaşı ya da akranı olduğunu belirtti.
Zorbalığa uğranılan dijital ortamlarda ilk sırada yüzde 56,5 ile anlık mesajlaşma uygulamaları yer alıyor. Bunu yüzde 51,1 ile telefona gönderilen SMS ve benzeri mesajlar, yüzde 40,7 ile sosyal medya platformları, yüzde 24,9 ile internet oyunları, yüzde 20,6 ile cep telefonu aramaları ve yüzde 16,3 ile sohbet odaları izliyor.
En sık karşılaşılan zorbalık türü yüzde 80,3 ile kırıcı ya da incitici mesajlar. Bunu yüzde 20,3 ile çocuklar hakkında kırıcı mesajların başkalarına iletilmesi ya da herkesin görebileceği biçimde paylaşılması, yüzde 15,8 ile asılsız söylenti ve hikâyelerin yayılması izliyor.
Çocuklara zorbalığın nedeni sorulduğunda yüzde 60,4 davranış biçimlerini, yüzde 33,1 fiziksel özelliklerini ya da dış görünüşlerini, yüzde 4,4 ailelerinin nereli olduğunu ya da kökenlerini, yüzde 2,4 maddi durumlarını, yüzde 1,7 engellerini belirtti. Yüzde 9,4 ise "diğer" yanıtını verdi.
Eğitimine devam eden 11-17 yaş grubundaki çocuklardan siber zorbalığa maruz kalma, zorbalık yapma ya da tanıklık etme durumlarından en az birini yaşayanların oranı yüzde 28,1. Bu çocukların yüzde 7,8’i yaşadıklarının okula devam durumunu etkilediğini söyledi. Bu oran erkek çocuklarda yüzde 5,3, kız çocuklarda yüzde 10,5.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
